PRZYKŁADOWE TEMATY NA WEWNĘTRZNą CZĘŚĆ EGZAMINU

Przykłady prezentują koncepcję formułowania tematów na wewnętrzną część egzaminu, sprawdzającą umiejętność mówienia. Zostały one uporządkowane w trzy grupy problemowe i stanowią przykładowy bank tematów. Wszystkie mają charakter ogólny i zostawiają maturzyście dużą swobodę wyboru treści. Jednocześnie, pozostawiając mu prawo do własnej interpretacji, nakładają na niego odpowiedzialność za nią.
Abiturient ma obowiązek:

• dokonać wyboru materiału lekturowego, materiałów pomocniczych, formy prezentacji,
• sformułować tezę i argumenty,
• sporządzić bibliografię.

LITERATURA

1. Różne sposoby funkcjonowania tradycji homeryckiej w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach.
2. Mistrzowie i uczniowie wśród twórców literatury. Przedstaw, ujawniające się w dziełach, związki między ich twórczością.
3. Twórczość Jana Kochanowskiego w tradycji literackiej późniejszych epok. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów.
4. Trudny problem dziedzictwa sarmackiego w literaturze epok późniejszych (na wybranych przykładach).
5. Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem.
6. Dialog twórców literatury z filozofami. Przedstaw problem na wybranych przykładach dzieł literatury dawnej lub/i współczesnej.
7. Różnorodne ujęcia motywu utopii w wybranych utworach literackich.
8. Utopie i antyutopie w literaturze - sposoby kreowania i ich funkcje. Omów na wybranych przykładach.
9. Artysta jako bohater literacki. Omów na wybranych przykładach.
10. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza (np. J. Kochanowskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego, A. Wata, W. Odojewskiego, F. Kafki, M. Bułhakowa).
11. Biografia poety romantycznego jako tworzywo literackie. Omów na wybranych przykładach.
12. Polacy w satyrze i karykaturze literackiej. Przedstaw sposoby kreowania portretów i ich funkcje.
13. Rola lektur w kształtowaniu charakterów postaci literackich. Przedstaw na wybranych przykładach.
14. Folklor jako inspiracja pisarzy w różnych epokach. Omów na wybranych przykładach.
15. Poeta "syn tysiącleci" czy "dziecię wieku"? Przedstaw różne rozstrzygnięcia tego dylematu w poezji XIX i XX wieku.
16. Różne sposoby wykorzystania kategorii czasu w wybranych utworach epickich lub/i dramatycznych różnych epok.
17. Na wybranych przykładach z różnych epok objaśnij funkcję konwencji onirycznej w kreowaniu świata przedstawionego.
18. Etos inteligenta i jego demaskacja. Przedstaw problem na wybranych przykładach.
19. Tradycja literacka kontynuowana i odrzucana w literaturze dwudziestolecia międzywojennego. Omów na wybranych przykładach.
20. Sposoby kreowania przestrzeni i czasu w twórczości Brunona Schulza. Przedstaw na wybranych przykładach.
21. Kamienica jako przestrzeń życia człowieka. Rozważ na wybranych przykładach.
22. Odwzorowywanie świata, prowokacja, eksperyment artystyczny. Refleksja na temat najnowszej literatury polskiej (np. O. Tokarczuk, A. Stasiuk, T. Tryzna, P. Huelle).
23. Literatura faktu. Analiza i interpretacja tego zjawiska kulturowego XX wieku na wybranych przykładach.
24. Rozważ, czy polski dramat współczesny stworzył swój typ bohatera.
25. Dekalog bohaterów Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Rozwiń temat na wybranych przykładach.
26. Twój region w polskiej geografii życia literackiego i kulturalnego (zjawiska, grupy, postaci). Przywołaj wybrane przykłady i uzasadnij wybór.
27. Porównaj obrazy Gdańska i jego okolic, ukazane w literaturze współczesnej (np. G. Grass, S. Chwin, P. Huelle).
28. Science fiction a fantasy. Odwołując się do wybranych przykładów literatury fantastycznej, zaprezentuj podobieństwa i różnice w kreacji świata przedstawionego obu odmian gatunkowych.
29. Wielkie karty naszej historii utrwalone w różnych formach zapisu literackiego (np. kronika, epos, pieśń patriotyczna itp.). Zaprezentuj na wybranych przykładach.
30. Tytuł, motto, ostatnia scena jako klucze do interpretacji dzieła. Omów na wybranych przykładach.
31. Wpływ domu i rodziny na kształtowanie postawy moralnej bohaterów literackich (omów na przykładach utworów z wybranych epok).
32. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omów zagadnienie na podstawie literatury, filmu i serialu telewizyjnego.
33. Dwór ziemiański w literaturze polskiej różnych epok.
34. Literackie portrety matek. Omów na przykładach utworów z różnych epok.
35. Motyw przyjaźni w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
36. Biesiady, wesela, bale - przedstaw role motywu w wybranych utworach literatury polskiej.
37. Polska pieśń narodowa - jej odmiany, funkcje i związki z dziejami narodu.
38. Dramat polskiego emigranta w literaturze romantycznej i współczesnej. Przedstaw na wybranych przykładach.
39. Motywy mitologiczne i ich funkcjonowanie w literaturze XX wieku.
40. Bohater tragiczny w literaturze antycznej, romantycznej i współczesnej. Przedstaw i porównaj.
41. Żywotność tradycji romantycznej w literaturze następnych epok. Omów na wybranych przykładach.
42. "Z kogo się śmiejecie? Z samych siebie się śmiejecie!..." Zanalizuj funkcję komizmu i satyry na przykładzie wybranych utworów.
43. Jak do tradycji sarmatyzmu ustosunkowywali się pisarze późniejszych epok? Przedstaw na wybranych przykładach.
44. Bohaterowie literaccy różnych epok w poszukiwaniu szczęścia.

KORESPONDENCJA SZTUK

1. Koncepcje piękna w literaturze, malarstwie i architekturze. Analiza wybranych dzieł.
2. Rozważ, jak literatura XX w. komentuje dzieła sztuki (na wybranych przykładach).
3. Współczesne wersje motywu Madonny w literaturze i sztuce współczesnej. Omów na wybranych przykładach.
4. Różne ujęcia motywu Sądu Ostatecznego w literaturze i sztuce. Odwołaj się do wybranych przykładów.
5. Różnorodne ujęcia motywu pożegnania w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach.
6. Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze i sztuce (np. T. Kantor, A. Wróblewski, T. Różewicz). Omówienie i interpretacja zjawiska na wybranych przykładach.
7. Sztuka wobec niewyrażalnego. Symbol jako środek wyrazu w poezji i malarstwie (na wybranych przykładach).
8. Artystyczne interpretacje historii w literaturze i malarstwie (np. H. Sienkiewicz i J. Matejko). Analiza porównawcza dzieł.
9. świat prowincji w opowiadaniach Brunona Schulza i obrazach Marca Chagalla (analiza porównawcza wybranych dzieł).
10. Współczesne interpretacje sceniczne dramatów powstałych przed rokiem 1918. Zanalizuj wybrane spektakle teatru żywego planu i/lub telewizyjnego.
11. Przywołując wybrane przykłady, rozważ rolę inspiracji biblijnych we współczesnej literaturze i w filmie.
12. Dialog z tradycją romantyczną w literaturze XX wieku i filmie. Omów na wybranych przykładach.
13. Dzieło literackie a jego filmowa adaptacja. Przedstaw na wybranych przykładach.
14. Język filmu i język literatury. Porównaj dzieło literackie i jego filmową adaptację.
15. Tatry w literaturze i sztuce Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.
16. Motyw powstania styczniowego w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach.
17. Impresjonizm w poezji i malarstwie. Omów na wybranych przykładach.
18. Polskie obrzędy ludowe jako inspiracja artystyczna. Omów na wybranych przykładach literatury i sztuki.
19. Literackie i filmowe wizje przyszłości. Omów na wybranych przykładach.
20. Sceny batalistyczne w literaturze, malarstwie i filmie. Przedstaw i porównaj sposób prezentacji.
21. Związki kultury renesansu z kulturą antyczną. Omów i porównaj.

JĘZYK

1. Językowe środki kształtowania wypowiedzi w literaturze współczesnej. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
2. Tak mówią bohaterowie literaccy. Omów język wybranych postaci ze szczególnym uwzględnieniem cech ujawniających ich przynależność środowiskową i charakter.
3. Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów i epok.
4. Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i ich funkcje na przykładzie literatury współczesnej.
5. Twórcze wykorzystanie języka mówionego w literaturze współczesnej (na wybranych przykładach).
6. Funkcje stylizacji modlitewnych w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
7. Etykieta językowa różnych czasów i środowisk. Zanalizuj wybrane przykłady literackie (i inne).
8. O sztuce przemawiania na przykładzie wybranych tekstów literackich - renesans, barok, oświecenie.
9. Język prasy. Omów różne odmiany stylu publicystycznego (na konkretnych przykładach).
10. Staropolska frazeologia żywa do dziś.
11. Dawna kultura zapisana w języku.
12. Zapożyczenia językowe. Omów problem i oceń zasadność najnowszych zapożyczeń w języku polskim.
13. Dlaczego niektóre wyrazy stają się modne? Zanalizuj przykłady ze współczesnej polszczyzny.
14. Perswazyjne funkcje języka na przykładach tekstów propagandowych. Analiza przykładów.
15. Dokonując analizy języka różnych reklam, wyjaśnij, jaki obraz świata one kreują.
16. Dokonując analizy języka piosenek jednego z zespołów lat dziewięćdziesiątych., wyjaśnij zasadność doboru środków wyrazu.
17. Omów pochodzenie nazw miejscowych Twojego regionu.
18. Język Twoich rówieśników. Zanalizuj zgromadzony materiał źródłowy.
19. Zanalizuj i oceń najciekawsze nazwy sklepów, kawiarni i restauracji w Twojej miejscowości. Wyjaśnij, jakie tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny znalazły w nich odzwierciedlenie.
20. Frazeologia dziennikarstwa sportowego. Omów na przykładach.